Diş bakımının amacı yalnızca ağız kokusunu azaltmak değildir. Plak birikimini sınırlamak, ağrıyı erken fark etmek ve gerektiğinde veteriner hekimden yardım almak da önemlidir. Kediniz yemek yemeye devam etse bile diş etlerinde kızarıklık, salya artışı veya birden yumuşak mamayı tercih etmesi göz ardı edilmemelidir.
Sağlıklı kedi dişleri nasıl görünür?
Sağlıklı kedi dişleri genellikle temiz ve fildişi rengindedir. Diş etleri dengeli bir pembe tonda olur ve dişlerin çevresini sıkıca sarar. Hafif mama kokusu olağan olabilir; ancak sürekli ve belirgin ağız kokusunu kedilere özgü sıradan bir durum sayıp geçmeyin.
Yetişkin kedilerin çoğunda kesici dişler, köpek dişleri, küçük azı dişleri ve azı dişleri dahil olmak üzere 30 kalıcı diş bulunur. Bunları saymak için kedinizin ağzını zorlamanıza gerek yoktur. Bunun yerine plakların sıklıkla oluştuğu diş eti çizgisine ve arka azı dişlerine bakın.
Evde İzleyebileceğiniz Dört İşaret
- Diş eti rengi dengelidir. Pembe tonu kediden kediye değişebilir; ancak parlak kızarıklık, morarma, yara veya belirli bir bölgede şişlik beklenmez.
- Yemek yemek doğal görünüyor. Kediniz sürekli olarak mamasını düşürmemeli, başını sallamamalı, ağzını patilememeli veya sadece tek tarafını çiğnememelidir.
- Nefes giderek kötüleşmiyor. Ağızdaki bakteriler ve diş eti iltihabı, özellikle beslenme değişmediğinde kokuyu giderek daha güçlü hale getirebilir.
- Yüz simetrik kalır. Tek taraflı yanak şişmesi, göz altındaki şişlik veya çene çevresinde akıntı diş kökü enfeksiyonuyla ilişkilendirilebilir.
Günlük hijyenin diğer adımları için yazının sonundaki kedi bakımı rehberlerine de göz atabilirsiniz.
Yaygın Kedi Diş Sorunları
Kedilerin diş sorunları tartarla sınırlı değildir. Diş eti iltihabı, periodontal hastalık, diş erimesi, kırık dişler ve stomatit dışarıdan benzer görünebilir ancak farklı tedavi gerektirir. Cornell Kedi Sağlığı Merkezi, Diş Hastalıkları kitabında, yetişkin kedilerde periodontal hastalığın çok yaygın olduğunu ve kedinin yemeye devam etmesiyle ağrı düzeyinin her zaman eşleşmediğini açıklıyor.
Plak, Tartar ve Diş Eti İltihabı
Plak, diş yüzeyine yapışan bir bakteri filmidir. Fırçalanmazsa sertleşerek tartara dönüşebilir. Tartar serttir ve daha fazla bakteri toplayarak diş etlerini tahriş eder. Dişlerin kenarlarında kolayca kanayan kırmızı, şiş diş etleri diş eti iltihabının yaygın belirtileridir.
Periodontal Hastalık
Periodontal hastalık diş eti çizgisinden dişleri destekleyen dokulara doğru ilerler. Diş eti çekilmesi, periodontal cepler, sallanan dişler ve devam eden ağrı gelişebilir. Merck Veteriner El Kitabı'nın Küçük Hayvanlarda Periodontal Hastalıkları, düzenli ağız muayenelerini, profesyonel diş temizliğini ve evde bakımı periodontal hastalık yönetiminin önemli parçaları olarak tanımlar.
Kedi Dişi Rezorpsiyonu
Diş erimesi diş yapısını tahrip eder ve çoğu zaman ağrılıdır. Lezyon diş etinin altında gizlenmiş olabilir, dolayısıyla görünür tek işaret diş eti çizgisi boyunca bir çentik veya küçük bir kanama alanı olabilir. Yüzey tartarının çıkarılması tek başına lezyonu tedavi etmez; veterinerinizin kökleri değerlendirmek için diş röntgenine ihtiyacı olabilir.
Stomatit, Kırık Dişler ve Kök Enfeksiyonları
Ağızda yaygın iltihaplanma veya ülserler, aşırı salya akması veya ağzı kapatamama stomatit veya daha derin bir enfeksiyona işaret edebilir. Kırık bir köpek dişi, pulpayı açığa çıkararak şiddetli ağrıya ve olası bir kök enfeksiyonuna neden olabilir. VCA'nın Kedilerde Diş Hastalığı, kedinin "alışmasını" beklemek yerine, kalıcı ağız ağrısı, yeme değişiklikleri veya olağandışı salya akması için veteriner hekim tarafından değerlendirme yapılmasını önermektedir.
Sağlıklı Kedi Dişleri ve Sağlıksız Dişler
Bir kedinin ağzını değerlendirmenin en yararlı yolu, yalnızca diş rengini değerlendirmek yerine diş eti görünümünü, nefesini, yeme hareketlerini ve davranışını birlikte değerlendirmektir. Bu karşılaştırma aylık ev kontrolünü destekleyebilir ancak veteriner sözlü muayenesinin yerini alamaz.
| Nelere dikkat edilmeli | Sağlıklı işaretler | Olası uyarı işaretleri |
|---|---|---|
| diş etleri | Eşit pembe renk, pürüzsüz kenarlar | Kızarıklık, şişme, kanama, ülser veya yumru |
| Diş yüzeyi | Hafif bir filmle çoğunlukla beyaz | Sarı-kahverengi sert birikintiler, ağır birikme veya kırılma |
| Nefes | Hafif ve istikrarlı | Kalıcı balık veya çürümüş koku |
| yemek | Normal çiğneme ve yutma | Yemeği düşürmek, kafa sallamak, yumuşak yiyecekleri tercih etmek veya tek taraflı çiğnemek |
| Davranış | Nazik yüz kullanımıyla rahat | Kaçınma, ağzı tırmalama, salya akması veya sinirlilik |
| Yüz | Simetrik | Tek taraflı şişlik, gözün altında şişlik veya çene akıntısı |
Bir kedinin diş ağrısı çekerken yemeye devam edebileceğini unutmayın. Normal beslenmek diş hastalıklarını dışlamaz. Değişiklik bir veya iki günden fazla sürerse veya kanama, şişlik veya belirgin ağrıyla ortaya çıkarsa bir veterinerle iletişime geçin.
Evde diş fırçalama rutini nasıl oluşturulur?
Evde bakımın amacı sertleşmiş tartarı kazımak değil, yeni plağı azaltmaktır. Günlük fırçalama idealdir. Kediniz buna hazır değilse, rutini yavaş yavaş oluşturduğunuz sürece haftada birkaç kez fırçalamak hiçbir şey yapmamaktan daha iyidir.
Beş adımda diş fırçalamaya alıştırma
- Dokunma toleransıyla başlayın. Kediniz rahatladığında yanağının dış kısmına bir parmağınızla dokunun, ödüllendirin ve durun. İlk birkaç gün dudağı kaldırmak için acele etmeyin.
- Tadı tanıtın. Kedinizin az miktarda kedi için güvenli diş macununu yalamasına izin verin. İnsan diş macununu, özellikle de florür, ksilitol veya köpürtücü maddeler içeren ürünleri asla kullanmayın.
- Bir veya iki dişle başlayın. Parmak fırçası veya yumuşak, küçük başlı evcil hayvan diş fırçası kullanın. Köpek dişlerinden ve arka azı dişlerinden başlayarak dış yüzeylerde yumuşak daireler çizin.
- Seansı yavaşça uzatın. Bir seferde yalnızca birkaç saniye ekleyin. Kediniz zorlanırsa, nefes nefese kalırsa veya gözle görülür şekilde korkarsa önceki adıma dönün.
- Zamanlamayı öngörülebilir tutun. Yemekten veya oyun seansından sonra sakin bir zaman seçin, ardından övgü veya uygun küçük bir ödülle bitirin.
Diş taşlarını kazımak için ağzınızı zorla açmayın veya keskin aletler kullanmayın. Kuvvet diş etlerine zarar verebilir ve gelecekteki bakımı daha da zorlaştırabilir. Diş tedavileri, su katkı maddeleri ve diş oyuncakları faydalı destek olabilir ancak diş fırçalamanın veya profesyonel muayenelerin yerini tutamazlar. Ürün seçenekleri için Veteriner Ağız Sağlığı Konseyi'nin VOHC Kabul Edilen Ürünler listesine bakın.
Kedi Diş Hastalığı Tedavisi
Tedavi hastalığın ne kadar derin ilerlediğine bağlıdır. Hafif diş eti iltihabı, profesyonel temizlik ve tutarlı evde bakımla iyileşebilir. Periodontal cepler, diş erimesi, kırık dişler veya kök enfeksiyonları, çekim veya diğer diş ameliyatlarını gerektirebilir.
Veteriner Diş Ziyareti Neleri İçerebilir?
- Tarih ve ilk ağız taraması: Veteriner hekim nefes, yemek yeme, salya akması ve davranış değişiklikleri hakkında sorular sorar.
- Anestezi altında kapsamlı muayene: Anestezi, ekibin diş eti çizgisinin altını incelemesine, periodontal cepleri ölçmesine ve stresi ve aspirasyon riskini azaltmasına olanak tanır.
- Temizleme ve cilalama: Diş yüzeyinden ve diş eti çizgisinden tartar çıkarılır, ardından pürüzlü alanların azaltılması için dişler cilalanır.
- Diş röntgeni: Görüntüleme kök hastalığını, diş erimesini, kemik değişikliklerini ve gizli kırıkları ortaya çıkarabilir.
- Hedefe yönelik tedavi: Veteriner hekim, bir dişi korumaya, onarmaya veya çekmeye ve ağrının hafifletilmesine veya takip bakımının gerekli olup olmadığına karar vermek için görüntüleme ve diş stabilitesini kullanır.
AAHA Köpekler ve Kediler için Diş Bakımı Kılavuzları, tam bir değerlendirmenin ağzın yalnızca görünen kısmını inceleyemeyeceğini vurgulamaktadır. Diş eti çizgisinin altındaki hastalıklar profesyonel ekipman ve görüntüleme gerektirir. Bu nedenle anestezisiz temizlik, uygun diş teşhis ve tedavisinin yerini alamaz veya periodontal hastalık tedavi planı olarak hizmet edemez.
Tedavi Sonrası Nüksün Azaltılması
Temizleme veya çıkarma mevcut hastalığı giderir, ancak plağın yine de sonrasında yönetilmesi gerekir. Ağrıyı hafifletmek ve beslemek için veterinerinizin talimatlarını izleyin, ardından ağız iyileştikten sonra diş fırçalama rutinini yeniden oluşturun. Tekrarlayan stomatit, diş erimesi veya sistemik hastalığı olan kedilerin, sabit bir yıllık plan yerine veteriner hekimleri tarafından belirlenen bir takip programına ihtiyacı olabilir.
Derhal Veteriner Bakımına Ne Zaman Başvurulmalı?
Aşağıdakileri fark ederseniz derhal bir veterinere başvurun:
- Yemek yemeyi veya içmeyi açıkça reddetmek veya ağrı nedeniyle çiğneme yapamamak;
- Devam eden ağız kanaması, irin veya hızla kötüleşen ağız kokusu;
- Yüzün bir tarafında, çenede veya gözün altında şişlik;
- Aşırı salya akması, yutma güçlüğü veya ağzı tekrar tekrar tırmalama;
- Kırık, gevşek veya travmatik olarak yaralanmış bir diş;
- Oral değişikliklerin yanı sıra uyuşukluk, ateş veya kilo kaybı.
Kediniz çok kanıyorsa, nefes almakta zorlanıyorsa veya yemek yiyemiyorsa, dişlerini fırçalamayın veya evde çektirmeye çalışmayın. Acil bir veterinere başvurun. Ziyaretten önce semptomların ne zaman başladığını kaydedin, yiyecek ve ilaçlardaki değişiklikleri not edin ve güvenli bir şekilde yapılabiliyorsa diş etlerinin veya yeme hareketlerinin kısa bir videosunu çekin.
SSS
Soru: Kedimin dişlerinin her gün fırçalanması gerekiyor mu?
Yanıt: Plak sürekli oluştuğu için günlük fırçalama idealdir. Günlük fırçalama henüz mümkün değilse, haftada birkaç kez başlayın ve istikrarlı, düşük stresli bir rutine öncelik verin.
Soru: Kedilerde ağız kokusu normal midir?
Yanıt: Yemekten sonra kısa süreli mama kokusu olağan olabilir. Kalıcı veya artan ağız kokusunu ise göz ardı etmeyin. Diş eti iltihabı, periodontal hastalık, kırık diş veya başka bir ağız sorunuyla ilişkili olabilir. Kokudaki, yeme alışkanlıklarındaki ve diş etlerindeki değişiklikleri not edip veteriner hekiminizle paylaşın.
Soru: Kedim fırçalama konusunda işbirliği yapmazsa ne olur?
Yanıt: Eğitimi küçük aşamalara bölün: yanağa dokunma, diş macunu tatma, diş fırçasıyla temas ve bir dişi birkaç saniye fırçalama. Ağzınızı açmak için zorlamayın. Direnç devam ederse veya ağrıdan şüpheleniliyorsa, eğitime yeniden başlamadan önce bir veteriner muayenesi ayarlayın.
Soru: Diş tedavileri fırçalamanın yerini alabilir mi?
Yanıt: Hayır. Tanınmış standartları karşılayan diş ürünleri plakların azaltılmasına yardımcı olabilir, ancak her diş yüzeyini temizleyemez veya diş eti çizgisinin altındaki hastalıkları ve yerleşik tartarı tedavi edemez.
Soru: Kedi diş tedavisi her zaman anestezi gerektirir mi?
Yanıt: Tam temizlik, diş eti altı muayenesi ve diş röntgeni genellikle anestezi gerektirir, böylece ağız güvenli ve kapsamlı bir şekilde değerlendirilebilir. Veteriner hekiminiz kedinizin yaşını, sağlık durumunu ve anestezi öncesi testleri göz önünde bulundurarak anestezinin uygun olup olmadığına karar vermelidir.
